پیروزی بزرگ مسافران هوایی در اروپا: پارلمان طرح کاهش غرامت تاخیر پرواز را رد کرد

پارلمان اروپا در یک اقدام قاطع و تاریخی، طرحی را که به شرکت های هواپیمایی اجازه می داد تاخیرهای طولانی تری داشته باشند بدون آنکه جریمه پرداخت کنند، رد کرد. این رای گیری که روز چهارشنبه انجام شد، مانع از تغییر قوانینی شد که هدف آن کاهش حقوق مسافران در قبال تاخیر پروازها بود. قانون گذاران با اکثریت قاطع تصمیم گرفتند سیستم فعلی که پس از سه ساعت تاخیر غرامت پرداخت می کند را حفظ کنند.

رای قاطع پارلمان اروپا به نفع مسافران

روز چهارشنبه در استراسبورگ، قانون گذاران اتحادیه اروپا با اختلاف آرای بسیار زیاد، مقابل فشارهای شرکت های هواپیمایی و برخی کشورهای عضو ایستادند. در این رای گیری که با نتیجه شگفت انگیز ۶۳۲ رای مخالف در برابر تنها ۱۵ رای موافق انجام شد، پارلمان اروپا پیام روشنی ارسال کرد: حقوق مسافران هوایی خط قرمز است.

این تصمیم در حالی اتخاذ شد که کشورهای عضو اتحادیه اروپا (شورای اروپا) پیش تر با طرحی موافقت کرده بودند که آستانه پرداخت غرامت را افزایش می داد. اگر این طرح تصویب می شد، مسافران برای دریافت غرامت باید به جای ۳ ساعت، زمان بسیار بیشتری را در فرودگاه ها معطل می ماندند.

آندری نوواکوف، یکی از قانون گذاران حزب راست میانه EPP که مسئولیت هدایت متن پارلمان را بر عهده داشت، با صراحت اعلام کرد که وضعیت فعلی، هرچند نیاز به اصلاحات دارد، اما بسیار بهتر از طرح پیشنهادی کشورهای عضو است که عملا محافظت از مسافران را تضعیف می کرد.

جنجال بر سر ساعات تاخیر: ۳ ساعت یا ۵ ساعت؟

در حال حاضر، طبق قوانین اتحادیه اروپا (مقررات ۲۶۱/۲۰۰۴)، مسافران حق دارند در صورتی که پروازشان به مقصد نهایی ۳ ساعت یا بیشتر تاخیر داشته باشد، بین ۲۵۰ تا ۶۰۰ یورو غرامت نقدی دریافت کنند. این مبلغ بسته به مسافت پرواز متغیر است.

اما شرکت های هواپیمایی و لابی های قدرتمند آن ها سال هاست که از این قانون شکایت دارند. آن ها استدلال می کنند که این جریمه ها هزینه های سنگینی را به آن ها تحمیل می کند و باعث می شود در بسیاری از موارد، آن ها ترجیح دهند پرواز را کاملا لغو کنند تا اینکه با تاخیر انجام دهند، زیرا لغو پرواز گاهی از نظر لجستیکی و مالی برای ایرلاین ها توجیه پذیرتر است.

بر اساس طرحی که سال گذشته توسط اکثریت ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا توافق شده بود، قرار بود این قوانین به شکل زیر تغییر کند:

• افزایش آستانه تاخیر به ۴ ساعت برای پروازهای تا ۳۵۰۰ کیلومتر (یا هر پرواز داخل اتحادیه اروپا).
• افزایش آستانه تاخیر به ۶ ساعت برای پروازهای طولانی تر.
• تغییر مبالغ پرداختی به بازه ۳۰۰ تا ۵۰۰ یورو.

پارلمان اروپا با رد این پیشنهاد، عملا جلوی اجرایی شدن قانونی را گرفت که می توانست میلیون ها مسافر را از دریافت حق و حقوق خود در زمان سرگردانی در فرودگاه ها محروم کند. این خبر خوبی برای کسانی است که برنامه ریزی های دقیق سفر دارند، به ویژه با توجه به قوانین مرخصی و تعطیلات در آلمان که زمان بندی در آن ها اهمیت حیاتی دارد.

انقلاب در قوانین بار دستی و صندلی کودکان

نکته بسیار مهم و مثبت دیگری که در حاشیه این رای گیری تصویب شد، مربوط به هزینه های پنهان بلیط هواپیما بود. پارلمان اروپا نه تنها با کاهش غرامت مخالفت کرد، بلکه گامی فراتر برداشت و خواستار اصلاحات جدی تری به نفع مصرف کنندگان شد.

قانون گذاران با همان اکثریت قاطع رای دادند که:

1. چمدان دستی رایگان: شرکت های هواپیمایی موظف شوند هزینه حمل چمدان دستی (Carry-on luggage) را در قیمت اولیه بلیط لحاظ کنند و حق دریافت هزینه جداگانه و گزاف برای آن را نداشته باشند.
2. صندلی رایگان برای والدین و کودکان: ممنوعیت دریافت هزینه اضافه از والدین برای رزرو صندلی در کنار کودکانشان. این موضوع یکی از شکایت های اصلی خانواده ها در پروازهای ارزان قیمت (Low-cost) بوده است که برای نشاندن کودک در کنار والدین، هزینه انتخاب صندلی را طلب می کردند.

این تغییرات می تواند مدل تجاری بسیاری از ایرلاین های ارزان قیمت اروپایی مانند رایان ایر و ایزی جت را به چالش بکشد.

چرا شرکت های هواپیمایی عصبانی هستند؟

صنعت هوانوردی استدلال می کند که قوانین فعلی سخت گیرانه است و ماهیت پیچیده پروازها را نادیده می گیرد. آن ها می گویند که تاخیرها اغلب به دلیل زنجیره ای از اتفاقات (Knock-on effects) رخ می دهد که خارج از کنترل مستقیم آن هاست، اما همچنان مجبور به پرداخت غرامت های سنگین هستند.

به گفته نمایندگان ایرلاین ها، فشار مالی ناشی از پرداخت غرامت ۶۰۰ یورویی برای یک بلیط که شاید تنها ۵۰ یورو فروخته شده باشد، غیرمنطقی است. آن ها همچنین ادعا می کنند که برای اجتناب از پرداخت جریمه تاخیر، گاهی اوقات پروازها را لغو می کنند که این امر در نهایت بیشتر به ضرر مسافر تمام می شود.

با این حال، این استدلال ها نتوانست نمایندگان پارلمان اروپا را قانع کند. نوواکوف تاکید کرد: «عدم توافق بهتر از پذیرش موضع شورای اروپا است.» او استدلال کرد که متنی که توسط کشورهای عضو تایید شده بود، «اصلا از مسافران محافظت نمی کرد».

مسیر پیش رو: کمیته مصالحه

این رای گیری پایان ماجرا نیست، بلکه آغاز یک نبرد دیپلماتیک جدید در بروکسل است. از آنجایی که پارلمان اروپا و شورای اروپا (نمایندگان دولت ها) باید بر سر یک متن واحد توافق کنند تا قانون تبدیل به لازم الاجرا شود، اکنون پرونده به «کمیته مصالحه» (Conciliation Committee) ارجاع داده می شود.

در این کمیته، نمایندگان پارلمان و شورا تلاش خواهند کرد تا به یک راه حل میانه برسند. با این حال، با توجه به اختلاف نظر شدید و رای ۶۳۲ نفری پارلمان، به نظر می رسد نمایندگان مردم اروپا دست بالا را در مذاکرات دارند. تا زمانی که توافق جدیدی حاصل نشود، قوانین فعلی (همان قانون ۳ ساعت تاخیر) به قوت خود باقی است.

این بن بست در اصلاحات، در واقع به نفع مسافران تمام شده است، زیرا خطر تضعیف حقوق آن ها فعلا رفع شده است. در حالی که بحث بر سر حمل و نقل هوایی داغ است، گزینه های جایگزین مانند قطارهای شب رو نیز در حال گسترش هستند. برای اطلاعات بیشتر در این زمینه، مقاله انقلاب در سفر های ریلی اروپا و استارتاپ NOX را مطالعه کنید.

راهنمای عملی: اگر پروازتان در اروپا تاخیر داشت چه کنید؟

با توجه به اینکه قوانین فعلی همچنان پا برجاست، بسیار مهم است که بدانید به عنوان یک مسافر در آلمان و اروپا چه حقوقی دارید. اگر پرواز شما از یک فرودگاه اروپایی انجام می شود (یا با یک ایرلاین اروپایی به اروپا می آیید) و دچار تاخیر شدید، مراحل زیر را دنبال کنید:

۱. میزان تاخیر را مستند کنید

مهم ترین معیار، زمان رسیدن به مقصد نهایی است، نه زمان بلند شدن هواپیما. اگر درهای هواپیما در مقصد ۳ ساعت دیرتر از زمان درج شده در بلیط باز شد، شما مشمول دریافت غرامت هستید.

۲. دلیل تاخیر را بپرسید

شرکت های هواپیمایی تنها در صورتی از پرداخت غرامت معاف هستند که تاخیر ناشی از «شرایط فوق العاده» (Extraordinary Circumstances) باشد. این شرایط شامل موارد زیر است:

• شرایط جوی بسیار بد (طوفان، دید کم)
• اعتصابات کارکنان فرودگاه (نه کارکنان خود ایرلاین)
• بستن باند فرودگاه به دلایل امنیتی
• بی ثباتی سیاسی

نقص فنی هواپیما یا نبود خدمه پرواز معمولا جزو شرایط فوق العاده محسوب نمی شود و ایرلاین باید غرامت بدهد. اگر تاخیر ناشی از اعتصابات سراسری حمل و نقل باشد، ماجرا متفاوت است. برای نمونه می توانید گزارش فلج ترافیکی در آلمان در پی اعتصابات را ببینید که چگونه سیستم حمل و نقل را تحت تاثیر قرار می دهد.

۳. میزان غرامت چقدر است؟

مبلغ غرامت ربطی به قیمت بلیط شما ندارد و فقط به مسافت پرواز بستگی دارد:

• پروازهای کمتر از ۱۵۰۰ کیلومتر: ۲۵۰ یورو
• پروازهای بین ۱۵۰۰ تا ۳۵۰۰ کیلومتر: ۴۰۰ یورو
• پروازهای بیشتر از ۳۵۰۰ کیلومتر (خارج از اتحادیه اروپا): ۶۰۰ یورو (در صورت تاخیر بیش از ۴ ساعت)

۴. درخواست مراقبت (Right to Care)

حتی اگر تاخیر کمتر از ۳ ساعت باشد (مثلا ۲ ساعت)، ایرلاین موظف است غذا و نوشیدنی رایگان در اختیار شما بگذارد و امکان تماس تلفنی یا ایمیل را فراهم کند. اگر تاخیر به شب بکشد، آن ها باید هتل و هزینه رفت و برگشت به هتل را تامین کنند.

تاثیر بر مسافران ایرانی و ساکنان آلمان

برای ایرانیان ساکن آلمان که مرتبا به ایران یا سایر کشورها سفر می کنند، این خبر بسیار حائز اهمیت است. پروازهای آلمان به ایران معمولا در دسته پروازهای طولانی (Long-haul) قرار می گیرند. اگر پرواز شما با یک ایرلاین اروپایی (مانند لوفتهانزا یا آسترین ایرلاینز) از آلمان به ایران انجام شود و دچار تاخیر طولانی شود، شما مشمول دریافت تا ۶۰۰ یورو غرامت هستید.

این تصمیم پارلمان اروپا نشان داد که در نبرد بین سود شرکت های بزرگ و رفاه شهروندان، نهادهای دموکراتیک اروپا فعلا طرف شهروندان را گرفته اند. در شرایطی که تورم و هزینه های زندگی در آلمان رو به افزایش است (جزئیات بیشتر در حقایق بازار کار آلمان)، حفظ این حقوق مالی برای مسافران یک پیروزی کوچک اما شیرین محسوب می شود.

اکنون توپ در زمین شورای اروپا و ایرلاین هاست تا ببینند آیا می توانند در مذاکرات آتی امتیازی بگیرند یا خیر، اما با رای قاطع امروز، به نظر می رسد دیوار دفاعی پارلمان نفوذ ناپذیر است.