دادستانی کل فدرال آلمان روز سه شنبه در بیانیه ای رسمی اعلام کرد که علیه دو شهروند اوکراینی اعلام جرم کرده است. این افراد متهم هستند که به دستور سرویس های اطلاعاتی روسیه، قصد داشته اند بسته های حاوی مواد منفجره و آتش زا را از طریق سیستم پستی آلمان به اوکراین ارسال کنند. این پرونده جدیدترین حلقه از زنجیره اقدامات خرابکارانه و جاسوسی است که از زمان آغاز تهاجم تمام عیار روسیه به اوکراین، خاک آلمان را هدف قرار داده است و نگرانی های امنیتی در برلین را به بالاترین سطح رسانده است.
بر اساس اطلاعات منتشر شده توسط مقامات قضایی در شهر کارلسروهه، متهمان که با نام های «دانییل ب.» (Daniil B) و «ولادیسلاو ت.» (Vladyslav T) معرفی شده اند، متهم به همکاری با یک مظنون سوم به نام «یوگنی ب.» (Yevhen B) هستند. هدف این گروه، ایجاد اختلال در خطوط تدارکاتی و ایجاد رعب و وحشت از طریق ارسال محموله های خطرناک بوده است. این اقدام نه تنها امنیت آلمان را به عنوان یک هاب لجستیکی تهدید می کرده، بلکه نشان دهنده نفوذ سرویس های اطلاعاتی مسکو برای استخدام نیرو حتی از میان شهروندان کشور طرف جنگ (اوکراین) است.
این تحولات در حالی رخ می دهد که آلمان به عنوان دومین حامی بزرگ نظامی کی یف پس از ایالات متحده، به طور فزاینده ای با تهدیدات «جنگ هیبریدی» یا ترکیبی روبرو است. مقامات امنیتی هشدار داده اند که خرابکاری در زیرساخت ها، آتش سوزی های عمدی و حملات سایبری، بخشی از استراتژی کرملین برای تضعیف حمایت غرب از اوکراین است. پرونده اخیر، ابعاد جدیدی از این جنگ پنهان را آشکار کرده است که در آن از زیرساخت های پستی و حمل ونقل عمومی برای مقاصد تروریستی سوءاستفاده می شود.
جزئیات عملیات: از ردیاب های GPS تا مواد آتش زا
طبق کیفرخواست صادر شده، طرح این گروه شامل مراحل پیچیده ای برای آزمودن مسیرهای امنیتی بوده است. دادستانی اعلام کرده که هدف اولیه این اقدام، «بررسی مسیرهای حمل ونقل و رویه های بازرسی در شرکت های خدمات پستی» بوده است تا در مراحل بعدی، بسته های حاوی مواد آتش زا ارسال شوند. این استراتژی نشان دهنده برنامه ریزی دقیق برای دور زدن سیستم های امنیتی فرودگاه ها و مراکز توزیع پست در اروپا است.
مظنونان متهم هستند که دو بسته را از شهر کلن (Cologne) به مقصد اوکراین ارسال کرده اند که مجهز به ردیاب های جی پی اس (GPS) بوده است. این اقدام به منظور رصد دقیق مسیر حرکت و شناسایی نقاط ضعف احتمالی برای عملیات اصلی صورت گرفته است. دادستان ها در بیانیه خود تصریح کردند: «هدف نهایی این بود که بسته هایی حاوی دستگاه های آتش زا ارسال شوند که در آلمان یا در مسیر رسیدن به بخش هایی از اوکراین که تحت اشغال روسیه نیستند، شعله ور شوند.»
دستورات این مأموریت خطرناک ظاهراً از طریق واسطه هایی در شهر بندری ماریوپول صادر شده است؛ شهری که در ماه مه ۲۰۲۲ پس از نبردهای سنگین به اشغال نیروهای روسی درآمد. هدف از انفجار یا آتش سوزی این بسته ها، ایجاد حداکثر خسارت ممکن و «تضعیف احساس امنیت در میان مردم» عنوان شده است. اگر این بسته ها در حین حمل ونقل هوایی شعله ور می شدند، می توانستند منجر به سقوط هواپیما و فاجعه ای انسانی شوند.
بازداشت ها و استرداد متهمان
عملیات بازداشت این افراد در ماه مه انجام شد، اما جزئیات آن اکنون و پس از تکمیل تحقیقات اولیه منتشر شده است. ولادیسلاو ت. در شهر کلن و دانییل ب. در شهر کنستانتس (Konstanz) توسط نیروهای ویژه پلیس آلمان دستگیر شدند. اتهامات آن ها شامل «جاسوسی به منظور خرابکاری» و «توطئه برای ارتکاب آتش سوزی شدید» است. این اتهامات در قوانین کیفری آلمان بسیار سنگین محسوب می شوند و می توانند مجازات های طولانی مدت زندان را به همراه داشته باشند.
نفر سوم این شبکه، یوگنی ب.، در کانتون تورگاو سوئیس بازداشت شد. دستگیری او نتیجه همکاری نزدیک امنیتی بین آلمان و سوئیس بود. او در دسامبر گذشته به آلمان استرداد شد و دادستان ها اعلام کرده اند که به زودی علیه او نیز اعلام جرم خواهد شد. این سطح از همکاری قضایی نشان دهنده جدیت تهدید و نگرانی مشترک کشورهای اروپایی از فعالیت های روسیه در خاک این قاره است.
جنگ سایه: سابقه خرابکاری های روسیه در آلمان
پرونده بسته های انفجاری تنها مورد از تلاش های منتسب به روسیه برای ایجاد ناامنی در آلمان نیست. توماس هالدن وانگ، رئیس سازمان اطلاعات داخلی آلمان (BfV)، بارها در مورد افزایش فعالیت های جاسوسی و خرابکاری روسیه هشدار داده است. او اخیراً اشاره کرد که روسیه در حال برنامه ریزی برای دخالت در روندهای دموکراتیک و انتخابات های آتی آلمان است.
رسانه های آلمانی گزارش داده اند که سازمان های اطلاعاتی غربی، روسیه را مسئول توطئه ای می دانند که منجر به آتش سوزی بسته ها در دو مرکز لجستیکی شرکت DHL در لایپزیگ آلمان و بیرمنگام بریتانیا در ژوئیه ۲۰۲۴ شد. در آن حادثه، بسته ها پیش از بارگیری در هواپیما آتش گرفتند. کارشناسان امنیتی معتقدند اگر این آتش سوزی در آسمان رخ می داد، می توانست باعث سقوط هواپیمای باری شود. اگرچه روسیه هرگونه دخالت در این حوادث را رد کرده است، اما الگوی رفتاری مشاهده شده با اتهامات فعلی مطابقت کامل دارد.
علاوه بر این، در ماه اکتبر، دادگاهی در مونیخ یک شهروند دوتابعیتی آلمانی-روسی را به جرم جاسوسی برای مسکو و برنامه ریزی برای اقدامات خرابکارانه به شش سال زندان محکوم کرد. هدف او تضعیف حمایت آلمان از اوکراین بود. همچنین در ماه دسامبر، محاکمه ای برای سه نفر (یک ارمنی، یک اوکراینی و یک روس) آغاز شد که متهم به تعقیب یک سرباز سابق اوکراینی در آلمان به دستور سرویس های اطلاعاتی روسیه برای یک طرح ترور احتمالی بودند.
چرا آلمان هدف اصلی خرابکاری های روسیه است؟
آلمان به عنوان قطب اقتصادی اروپا و یکی از اصلی ترین مسیرهای ترانزیت تسلیحات و کمک های بشردوستانه به اوکراین، هدفی استراتژیک برای روسیه محسوب می شود. ایجاد ناامنی در آلمان دو هدف عمده را دنبال می کند:
- اختلال در لجستیک: با هدف قرار دادن شرکت های پستی و حمل ونقل، ارسال تجهیزات به اوکراین کند یا متوقف می شود.
- تأثیر روانی بر جامعه: ایجاد ترس در میان شهروندان آلمانی می تواند فشار افکار عمومی بر دولت را برای کاهش حمایت از اوکراین افزایش دهد.
این تهدیدات باعث شده است که دولت آلمان تدابیر امنیتی را در زیرساخت های حیاتی، فرودگاه ها و مرزهای خود تشدید کند. اخیراً نیز تصمیماتی برای تقویت حضور نظامی در مرزهای شرقی اروپا اتخاذ شده است تا از نفوذ عوامل خرابکار جلوگیری شود.
واکنش های حقوقی و امنیتی
اعلام جرم علیه این دو شهروند اوکراینی نشان دهنده پیچیدگی وضعیت است. اینکه شهروندان کشور قربانی جنگ (اوکراین) توسط کشور متخاصم (روسیه) برای جاسوسی اجیر شوند، چالش بزرگی برای سرویس های اطلاعاتی آلمان است. این موضوع نشان می دهد که غربالگری امنیتی پناهندگان و مهاجران باید با دقت بیشتری انجام شود، هرچند که اکثریت قریب به اتفاق اوکراینی های ساکن آلمان قربانیان جنگ هستند و ارتباطی با این مسائل ندارند.
طبق قوانین آلمان، جاسوسی برای خرابکاری (Sabotage) یکی از جرایم سنگین علیه امنیت ملی است. در صورت اثبات جرم، این افراد ممکن است با مجازات های حبس تا ۱۰ سال یا بیشتر روبرو شوند. همچنین، توطئه برای ایجاد آتش سوزی در مقیاس وسیع که جان انسان ها را به خطر می اندازد، می تواند مجازات های تکمیلی سنگینی داشته باشد.
نقش شرکت های پستی و لجستیک
این پرونده زنگ خطری جدی برای شرکت های بزرگ پستی مانند DHL و سایر ارائه دهندگان خدمات لجستیک در آلمان است. استفاده از بسته های پستی به عنوان سلاح، نیازمند بازنگری در پروتکل های اسکن و بازرسی محموله ها است. پس از حوادث ژوئیه ۲۰۲۴، بسیاری از این شرکت ها نظارت های خود را افزایش داده اند، اما شناسایی موادی که به طور ماهرانه در بسته های عادی جاسازی شده اند، همچنان یک چالش فنی بزرگ باقی مانده است.
مقامات آلمانی از شهروندان و کارکنان بخش خدمات خواسته اند که هوشیاری بیشتری داشته باشند. هرگونه مورد مشکوک در فرآیند ارسال بسته ها، به ویژه به مقاصد حساس یا از مبادی غیرمعمول، باید به سرعت به پلیس گزارش شود. امنیت داخلی آلمان اکنون بیش از هر زمان دیگری به همکاری میان نهادهای امنیتی، شرکت های خصوصی و مردم وابسته است.
چشم انداز آینده روابط برلین و مسکو
این پرونده بدون شک تنش های دیپلماتیک میان برلین و مسکو را تشدید خواهد کرد. اگرچه روابط دو کشور در حال حاضر در پایین ترین سطح خود قرار دارد، اما اثبات دخالت مستقیم سرویس های اطلاعاتی روسیه در طرح ریزی حملات فیزیکی در خاک آلمان، می تواند منجر به اخراج دیپلمات های بیشتر یا اعمال تحریم های جدید شود. روسیه همچنان هرگونه دخالت در این اقدامات را تکذیب می کند، اما شواهد ارائه شده توسط دادستانی آلمان، از جمله ردگیری ارتباطات با ماریوپول، وزن سنگینی در مجامع بین المللی خواهد داشت.
در نهایت، این رویداد یادآور این واقعیت تلخ است که جنگ اوکراین تنها محدود به خطوط مقدم دونباس نیست، بلکه شعله های آن به صورت پنهان و آشکار به قلب اروپا و شهرهایی مانند کلن و برلین نیز رسیده است. برای ساکنان آلمان، این به معنای لزوم حفظ هوشیاری و درک واقعیت های جدید امنیتی در قاره سبز است.
