چرا آلمانی‌ها شب کریسمس ماهی کپور می‌خورند؟

 شاید برای شما سوال شده باشد; آلمانی ها در شب کریسمس چه غذایی میخورند ؟ ماهی کپور یکی از تاریخی ترین غذاهای شب کریسمس در بخش های از آلمان میباشد . در ادامه پاسخ خواهیم داد چرا آلمانی ها شب کریسمس کپور می خورند؟ با سایت مهاجرت به آلمان همراه باشید.

چرا آلمانی‌ها شب کریسمس کپور می‌خورند؟

سنتی قدیمی میان روزه داری مذهبی، اقتصاد محلی و باورهای خوش شانسی

در نگاه اول، کپور شاید عجیب ترین انتخاب برای شام شب کریسمس باشد؛ ماهی بزرگی که خیلی ها حتی بوی آن را هم دوست ندارند. با این حال، در بخش هایی از آلمان—به ویژه در باواریا، فرانکونیا و بعضی مناطق زاکسن—کپور یکی از رایج ترین غذاهای «شب کریسمس» است. این سنت فقط به «سلیقه غذایی» مربوط نیست؛ پشت آن ترکیبی از تاریخ مذهبی، روش های سنتی پرورش ماهی، و حتی خرافه های مرتبط با پول و برکت قرار دارد.

در این مقاله، ریشه های تاریخی خوردن کپور در شب کریسمس را بررسی می کنیم، به رسم عجیب «فلس ماهی در کیف پول» می پردازیم و در نهایت توضیح می دهیم کپور چگونه آماده و طبخ می شود و چرا درباره طعم آن اختلاف نظر جدی وجود دارد.

غذای شب کریسمس در آلمان؛ یک کشور با چندین سنت

آلمان از نظر فرهنگی و غذایی، مجموعه ای از سنت های محلی است. به همین دلیل، شام شب کریسمس در این کشور «یک نسخه ثابت» ندارد. در شمال آلمان، خیلی ها سراغ غاز بریان می روند؛ در راینلاند، ترکیب ساده و محبوب سالاد سیب زمینی با سوسیس روی میز می آید؛ و در شوابن (Swabia) گفته می شود که ماولتاشن (Maultaschen)—نوعی دامپلینگ در آبگوشت—یکی از انتخاب های سنتی است.

اما هرچه به جنوب و شرق آلمان نزدیک تر شوید، احتمال اینکه در شب کریسمس با یک ماهی بزرگ و نقره ای روبه رو شوید بیشتر می شود: کپور (Karpfen). در برخی خانواده ها، حتی رسم بوده که کپور را زنده از بازار بخرند؛ ماهی در کیسه پلاستیکی تکان می خورده و آماده سازی آن، خودش بخشی از داستان کریسمس می شده است.

چرا کپور؟ ریشه اصلی در روزه داری آدونت

یکی از مهم ترین پاسخ ها به این سؤال، به سنت های مذهبی برمی گردد. در گذشته، دوره آدونت (Advent)—هفته های قبل از کریسمس—در تقویم کاتولیکی زمان روزه داری سخت گیرانه تری محسوب می شد و خوردن گوشت تا روز کریسمس مجاز نبود. در همین چارچوب، ماهی به عنوان یک «راه میان بُر» یا به اصطلاح یک «استثنا» پذیرفته می شد.

کپور از آنجا وارد ماجرا شد که یک ماهی آب شیرین مقاوم است و از قرون وسطی در بسیاری از مناطق اروپا، به خصوص در برکه های صومعه ها پرورش داده می شد. این یعنی کپور هم در دسترس بود و هم نسبتاً مقرون به صرفه؛ بنابراین به مرور، به غذای مناسبتی بسیاری از خانواده ها تبدیل شد. وقتی یک غذا هم با قوانین مذهبی سازگار باشد و هم از نظر اقتصادی به صرفه، طبیعی است که در سنت ها جا باز کند و نسل به نسل منتقل شود.

از فولکلور تا نمادهای مسیحی؛ وقتی ماهی فقط غذا نیست

خوردن کپور فقط یک انتخاب عملی نبود؛ باورهای فرهنگی هم به آن معنا دادند. در روایت های فولکلورِ قرون وسطایی، بعضی ها معتقد بودند که شکل برخی استخوان های سر یا ستون فقرات کپور، نمادهایی را تداعی می کند که به داستان های مسیحیت مربوط می شود؛ از «ابزار شکنجه» تا «نمادهایی شبیه کبوتر» که یادآور روح القدس است.

فراتر از این روایت ها، خودِ «ماهی» در فرهنگ اروپایی اغلب نماد فراوانی و خوش شانسی است؛ چیزی که به خوبی با فضای کریسمس و امید به سال بهتر هم راستا می شود. به همین دلیل، در برخی نقاط آلمان، کپور فقط غذای شب کریسمس نیست و گاهی در شب سال نو هم خورده می شود؛ با این هدف که «خوش شانسی را به سال جدید بیاورد».

فلس کپور در کیف پول؛ رسم عجیبی که هنوز زنده است

یکی از جالب ترین بخش های این سنت، رسم «فلس ماهی در کیف پول» است. در بعضی خانواده ها، بعد از صرف غذا، اعضای خانواده یک فلس براق کپور را جدا می کنند و داخل کیف پول یا کیف دستی خود می گذارند. فلس کپور به خاطر ظاهر براق و سکه مانندش، نماد پول و برکت تلقی می شود.

طبق باور رایج، اگر این فلس را تا سال بعد همراه داشته باشید، ثروت جذب می شود و سختی های مالی کمتر می شود. این خرافه ریشه در باورهای اروپای مرکزی دارد و نسخه های متفاوتی هم دارد: در بعضی خانواده های باواریایی، فلس ها را قبل از غذا زیر بشقاب هر نفر می گذارند تا بعد از شام، بدون جلب توجه آن را بردارد و نگه دارد.

در بخش هایی از شرق آلمان هم روایت شده که در گذشته، باقی مانده غذا را پای درختان میوه دفن می کردند تا در سال بعد محصول بهتری بدهند؛ نشانه ای از پیوند غذا با مفهوم «برکت» و «فراوانی».

کپور کریسمس چگونه آماده می شود؟

یکی از دلایل بحث برانگیز بودن کپور، همین فرایند آماده سازی است. در روایت های سنتی، خانواده ها کپور را زنده می خریدند و برای یک تا سه روز در یک فضای آبی نگه می داشتند—حتی گاهی در وان حمام—و آب را مرتب عوض می کردند. هدف این کار کاهش طعم و بوی «گِل و برکه» است؛ چون کپور گاهی به عنوان ماهی کف خوار شناخته می شود و اگر درست آماده نشود، می تواند پس مزه ناخوشایندی داشته باشد.

بعد از این مرحله، روز پخت فرا می رسد و کپور با روش های مختلف آماده می شود. دو روش مشهور و رایج برای سرو «Weihnachtskarpfen» عبارت اند از:

1) کپور سرخ شده (Fried Weihnachtskarpfen)

تکه های ماهی یا فیله ها را با لیمو یا سرکه مزه دار می کنند، سپس در ترکیب آرد، تخم مرغ و آرد سوخاری می غلتانند و در نهایت در روغن یا چربی حیوانی سرخ می کنند تا کاملاً طلایی و ترد شود.

2) کپور آبی (Karpfen blau)

در این روش، کپور به صورت ملایم در یک مایع طعم دار (معمولاً ترکیبی از سرکه، شراب، پیاز و ادویه ها) پخته یا پوچ می شود. نتیجه معمولاً بافتی لطیف، نرم و ابریشمی دارد و طرفداران خاص خود را دارد.

طعم کپور چگونه است؟ چرا دو دسته مخالف و موافق دارد؟

کپور از آن غذاهایی است که درباره اش «یا عاشقش می شوید یا کاملاً از آن متنفر». طرفداران می گویند گوشت کپور سفت، سفید و ورقه ای است، مزه ای ملایم و کمی شیرین دارد و با سالاد سیب زمینیِ ترش مزه، ترکیب دلچسبی می سازد. وقتی کپور خوب سرخ شود، لایه ترد بیرونی می تواند تجربه ای شبیه فینگرفود ماهی اما با کیفیت بالاتر ایجاد کند.

اما منتقدان می گویند اگر آماده سازی درست انجام نشود، طعم «گِل و برکه» باقی می ماند و پس مزه ای ناخوشایند ایجاد می کند؛ بعضی ها حتی آن را شبیه ماهیِ بیش ازحد پخته توصیف می کنند که کیفیت اصلی خود را از دست داده است.

نتیجه گیری؛ پشت یک غذای عجیب، یک داستان طولانی است

کپور شب کریسمس در آلمان یک نمونه روشن از این است که غذا فقط «خوراک» نیست؛ بخشی از تاریخ، باور و هویت محلی است. روزه داری آدونت، پرورش کپور در برکه های صومعه ها، فراوانی و قیمت مناسب، و در نهایت باورهای قدیمی درباره خوش شانسی و ثروت، همه دست به دست هم داده اند تا کپور در برخی مناطق آلمان تبدیل به غذای شب کریسمس شود.

حتی اگر شما جزو کسانی باشید که طعم کپور را نمی پسندند، فهمیدن این داستان کمک می کند بدانیم چرا یک سنت غذایی می تواند قرن ها دوام بیاورد و همچنان در شب های سرد زمستانی، بخشی از میز جشن باشد.

سوالات متداول (FAQ)

آیا همه آلمانی ها شب کریسمس کپور می خورند؟

خیر. این سنت بیشتر در جنوب و شرق آلمان رایج است و مناطق دیگر غذاهای متفاوتی دارند.

دلیل اصلی این سنت چیست؟

مهم ترین دلیل، سنت روزه داری آدونت در گذشته است که گوشت را محدود می کرد اما ماهی مجاز بود.

چرا دقیقاً کپور انتخاب شده؟

چون کپور از قرون وسطی در برکه های صومعه ها پرورش داده می شد، فراوان و مقرون به صرفه بود و به راحتی روی میز جشن می آمد.

فلس کپور در کیف پول یعنی چه؟

در برخی خانواده ها فلس براق کپور را برای جذب پول و برکت در کیف پول نگه می دارند؛ یک باور قدیمی در اروپای مرکزی.

محبوب ترین روش پخت کپور در آلمان چیست؟

کپور سرخ شده و کپور آبی (پخته شده در مایع طعم دار) دو روش رایج و سنتی هستند.