در حالی که دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، تهدیدات خود را مبنی بر اعمال تعرفه های سنگین علیه کشورهای اروپایی در صورت عدم فروش گرینلند تشدید کرده است، برلین و بروکسل در حال بررسی گزینه های سخت گیرانه برای تلافی هستند. از فعال سازی سلاح قدرتمند تجاری اتحادیه اروپا موسوم به «بازوکای تجاری» گرفته تا احتمال جنجالی تحریم جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶، آلمان برای یک رویارویی تمام عیار آماده می شود.
تهدید ترامپ و خط قرمز اروپا؛ گرینلند فروشی نیست
تنش ها میان ایالات متحده و اروپا بار دیگر به نقطه جوش رسیده است. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، اخیرا آلمان و هشت کشور اروپایی دیگر را تهدید کرده است که اگر مانع از تحقق رویای او برای خرید جزیره استراتژیک گرینلند شوند، با تعرفه های گمرکی سنگین و ویرانگر مواجه خواهند شد. این بار اما به نظر می رسد واکنش اروپا متفاوت از گذشته است. رهبران اروپایی یک خط قرمز پررنگ ترسیم کرده اند و اعلام کرده اند که تمامیت ارضی دانمارک و قلمرو گرینلند قابل معامله نیست.
دانمارک به صراحت هشدار داده است که اگر ترامپ تهدیدات خود را عملی کند، کل اتحاد نظامی ناتو در معرض خطر قرار خواهد گرفت. این هشدار نشان دهنده عمق شکافی است که جاه طلبی های ارضی ترامپ در دو سوی اقیانوس اطلس ایجاد کرده است. در این میان، آلمان به عنوان موتور اقتصادی اروپا، نقش محوری در تدوین استراتژی دفاعی و تلافی جویانه قاره سبز ایفا می کند.
شما می توانید تحلیل دقیق تری از این وضعیت بحرانی را در مقاله لحظه ۱۹۳۸ اروپا؛ جنگ تجاری جایگزین نبرد نظامی بر سر گرینلند می شود مطالعه کنید.
داووس؛ صحنه نبرد دیپلماتیک
چشم ها در اروپا به داووس سوئیس دوخته شده بود، جایی که ترامپ قرار بود در مجمع جهانی اقتصاد سخنرانی کند و با رهبران اروپایی دیدار داشته باشد. ترامپ پیش از پرواز به سمت داووس، در پاسخ به سوالی درباره اینکه تا کجا برای به دست آوردن گرینلند پیش خواهد رفت، با لحنی تهدیدآمیز گفت: «خواهید فهمید.»
این اظهارات در حالی بیان شد که او پیش تر پیشنهاد کرده بود می تواند با رهبران اروپایی معامله کند، اما واکنش تند و یکپارچه اروپا نشان داد که در موضوع گرینلند، جایی برای معامله وجود ندارد. این وضعیت باعث شده تا بازارهای مالی نیز واکنش نشان دهند. سقوط سهام در ایالات متحده در روز سه شنبه نشان داد که سرمایه گذاران به شدت نگران تشدید تنش ها هستند. روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی نوشت: «آمه ریکا مدت هاست که در زمان عدم قطعیت جهانی، پناهگاه امن سرمایه بوده است… اما این وضعیت در حال تغییر است.»
تجمید توافق تجاری؛ اولین گام تلافی جویانه
قانون گذاران اتحادیه اروپا تاکنون یک اقدام عملی و فوری انجام داده اند: توقف روند تصویب یک توافق تجاری کلیدی با ایالات متحده. این توافق که حاصل مذاکرات سخت و طولانی پس از دور قبلی تهدیدهای تعرفه ای ترامپ بود، قرار بود نرخ تعرفه ها را کاهش دهد و ثبات را به روابط تجاری بازگرداند.
توقف نهایی کردن این معامله، که در ژوئیه گذشته مورد توافق قرار گرفته بود، به عنوان یک تیر هشدار از سوی اتحادیه اروپا تلقی می شود. این اقدام اگرچه توافق را به طور کامل نابود نمی کند، اما پیامی قدرتمند از نارضایتی را به کاخ سفید ارسال می کند. والری هایر، رئیس گروه میانه رو Renew در پارلمان اروپا، به خبرنگاران گفت: «این یک اهرم بسیار قدرتمند است – فکر نمی کنم شرکت های آمریکایی حاضر باشند بازار اروپا را از دست بدهند.»
«بازوکای تجاری»؛ سلاح مخفی آلمان و اروپا
اگر ترامپ تهدیدات خود را عملی کند، آلمان و اتحادیه اروپا ابزاری بسیار ویرانگرتر در اختیار دارند که در محافل سیاسی به «بازوکای تجاری» شهرت یافته است. نام رسمی این ابزار «ابزار ضد اجبار» (Anti-Coercion Instrument) است.
بر اساس گزارشی از اشپیگل، دولت آلمان در نظر دارد که در صورت تشدید تنش ها بر سر گرینلند، از این ابزار به عنوان «آخرین راه حل» استفاده کند. این مکانیسم قانونی به اتحادیه اروپا اجازه می دهد تا در صورت مواجهه با باج گیری اقتصادی یا سیاسی از سوی کشورهای دیگر، به سرعت و با قدرت پاسخ دهد.
قدرت این ابزار در چیست؟
- حذف شرکت های آمریکایی از مناقصات عمومی: کشورهای عضو اتحادیه اروپا مانند آلمان می توانند شرکت های آمریکایی را از قراردادهای دولتی محروم کنند.
- اعمال مالیات های اضافی: اتحادیه اروپا می تواند مالیات های سنگینی بر عملیات شرکت های آمریکایی در خاک اروپا وضع کند.
- مسدود کردن دسترسی به بازار: این اقدام عملا دسترسی آمریکا به بازار ۴۵۰ میلیون نفری اروپا را قطع می کند و زیان های هنگفتی به غول های فناوری و صنعتی ایالات متحده وارد خواهد کرد.
برای درک بهتر قدرت این ابزار، پیشنهاد می کنیم مقاله سلاح هسته ای اقتصادی اروپا: بازوکای بروکسل علیه ترامپ آماده شلیک است را مطالعه کنید.
اختلاف نظر در رهبری اروپا؛ احتیاط مرس در برابر خشم مکرون
در حالی که ابزارهای تلافی جویانه آماده هستند، رهبران اروپا در مورد لحن پاسخگویی اختلاف نظرهایی دارند. فریدریش مرس، صدراعظم آلمان، تاکنون تمایلی به تهدید مستقیم استفاده از «بازوکای تجاری» نشان نداده است. او در بیانیه ای که روز دوشنبه منتشر شد، از رهبران اروپایی خواست تا «محتاطانه و متناسب» عمل کنند، هرچند تاکید کرد که ابزارهای تلافی در صورت نیاز در دسترس هستند.
در مقابل، امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، لحنی بسیار تهاجمی تر اتخاذ کرده است. او در سخنرانی خود در داووس اعلام کرد که قدرت های اروپایی «احترام را به قلدری ترجیح می دهند… و حاکمیت قانون را به قانون توحش». این تفاوت رویکرد نشان دهنده چالش هماهنگی در اتحادیه اروپا است، اما در مورد اصل دفاع از گرینلند، اتحاد کامل وجود دارد.
این تنش ها می تواند تاثیرات عمیقی بر اقتصاد آلمان داشته باشد. همانطور که در مقاله تهدید تعرفه ای جدید ترامپ؛ زهر سیاسی برای اقتصاد در حال بهبود آلمان اشاره شده است، اقتصاد آلمان در شرایط حساسی قرار دارد.
گزینه غیرمنتظره: تحریم جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶
شاید عجیب ترین و جنجالی ترین گزینه روی میز آلمان، مربوط به تجارت نباشد، بلکه به ورزش گره خورده است. پس از اعلام تهدید تعرفه ای ترامپ، برخی از سیاستمداران برجسته آلمانی این سوال را مطرح کرده اند که آیا آلمان باید در جام جهانی فوتبال که قرار است تابستان آینده در ایالات متحده (به همراه کانادا و مکزیک) برگزار شود، شرکت کند یا خیر.
رودریش کیزه وتر، قانون گذار برجسته حزب دموکرات مسیحی (CDU)، در مصاحبه ای با روزنامه آگسبورگر آلگماینه گفت: «اگر ترامپ تهدیدات خود را عملی کند و جنگ تجاری با اتحادیه اروپا را آغاز نماید، به سختی می توانم تصور کنم که کشورهای اروپایی در جام جهانی شرکت کنند.» او افزود: «باید روشن باشد که این پایان مشارکت فراآتلانتیک با ایالات متحده خواهد بود.»
حمایت افکار عمومی از تحریم
اگرچه کریستینه شندرلاین، مسئول سیاست ورزشی حزب CDU، تاکید کرده است که تصمیم گیری در مورد تحریم بر عهده فدراسیون فوتبال است و نه سیاستمداران، اما این ایده در میان مردم و احزاب دیگر نیز طرفدارانی دارد. یورگن هارت (CDU) به روزنامه بیلد گفت که با توجه به اهمیت جام جهانی برای ترامپ، تحریم این رویداد می تواند به «دستیابی به درک مشترک بهتر در ناتو در مورد مسئله گرینلند» کمک کند.
نظرسنجی اخیر موسسه INSA نشان می دهد که ۴۷ درصد از مردم آلمان در صورت الحاق گرینلند توسط آمریکا، موافق تحریم جام جهانی هستند، در حالی که تنها ۳۵ درصد با آن مخالفند. با توجه به اینکه آلمان چهار بار قهرمان جهان شده و از سال ۱۹۵۴ در تمام تورنمنت ها حضور داشته است، غیبت این تیم ضربه ای حیثیتی و مالی بزرگ به فیفا و میزبانان مسابقات خواهد بود.
چنین تحولاتی می تواند بر روحیه جامعه نیز تاثیر بگذارد. پیش تر در مقاله چهارشنبه داغ در آلمان: از احتمال تحریم جام جهانی فوتبال تا رکوردشکنی تاریخی ارتش به ابعاد مختلف این موضوع پرداخته بودیم.
چشم انداز آینده؛ جنگ سرد جدید؟
آنچه در حال رخ دادن است، فراتر از یک اختلاف تجاری ساده است. تهدید به تصرف خاک یک متحد ناتو و استفاده از تعرفه ها به عنوان سلاح فشار، پایه های نظم جهانی پس از جنگ جهانی دوم را می لرزاند. آلمان و اروپا اکنون در موقعیتی قرار دارند که باید بین حفظ روابط سنتی با آمریکا و دفاع از حاکمیت و استقلال اروپا یکی را انتخاب کنند.
اگرچه برلین ترجیح می دهد از تشدید تنش ها جلوگیری کند، اما آماده سازی «بازوکای تجاری» و بحث درباره تحریم های ورزشی نشان می دهد که صبر اروپا در برابر سیاست های ترامپ به پایان رسیده است. روزهای آینده و نتایج دیدارهای داووس تعیین خواهد کرد که آیا جهان به سمت یک جنگ تجاری ویرانگر پیش می رود یا دیپلماسی می تواند راهی برای خروج از این بن بست بیابد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل های سیاسی آلمان و تاثیر آن بر زندگی مهاجران، پیشنهاد می کنیم مقاله از مهاجرت تا مسکن؛ اولویت های سیاسی آلمان در سال ۲۰۲۶ چیست؟ را از دست ندهید.
