حزب سوسیال دموکرات آلمان (SPD) به عنوان یکی از احزاب اصلی حاکم، از طرحی جنجالی و جامع برای اصلاح سیستم مالیات بر ارث در این کشور رونمایی کرده است که می تواند تغییرات بنیادینی در نحوه انتقال دارایی ها ایجاد کند. این طرح که با هدف افزایش عدالت مالیاتی و کسب درآمد بیشتر برای دولت تدوین شده است، در صورت تصویب نهایی، نه تنها ثروتمندان بزرگ، بلکه بسیاری از ساکنان آلمان را که در آینده ارثی دریافت می کنند، تحت تاثیر قرار خواهد داد. بحث بر سر این اصلاحات در حالی بالا گرفته است که سیستم فعلی مالیات بر ارث در آلمان، راه های فرار قانونی متعددی را برای انتقال ثروت های کلان بدون پرداخت مالیات فراهم کرده است و SPD قصد دارد این حفره ها را مسدود کند.
موضوع مالیات بر ارث (Erbschaftsteuer) در آلمان یکی از پیچیده ترین مباحث حقوقی و مالی برای مهاجران و شهروندان است. طبق قوانین فعلی، هر کسی که در زمان دریافت ارث به صورت قانونی ساکن آلمان باشد (صرف نظر از اینکه متوفی در آلمان زندگی می کرده یا خیر، و بدون توجه به اینکه دارایی ها در خارج از کشور قرار دارند یا داخل)، ممکن است مشمول قوانین مالیاتی آلمان شود. این موضوع اهمیت اصلاحات پیشنهادی را دوچندان می کند، زیرا بسیاری از مهاجران ممکن است ندانند که دریافت ارث از والدین خود در کشور مبدا نیز می تواند تحت رادار اداره مالیات آلمان قرار گیرد.
حزب چپ میانه SPD ادعا می کند که طرح جدید، فشار مالیاتی را از دوش اکثریت ساکنان برمی دارد و تنها ابرثروتمندان را هدف قرار می دهد. با این حال، منتقدان و احزاب مخالف نگرانند که این تغییرات به بدنه اقتصاد آلمان، به ویژه شرکت های خانوادگی و کسب و کارهای متوسط، ضربه بزند. در ادامه این مقاله، به بررسی دقیق جزئیات این طرح، تفاوت آن با قوانین فعلی، و تاثیر احتمالی آن بر زندگی شما در آلمان خواهیم پرداخت.
اهداف اصلی اصلاحات مالیاتی SPD چیست؟
حزب سوسیال دموکرات آلمان در پیشنهاد جدید خود، دو حوزه اصلی و حیاتی را هدف قرار داده است که به زعم آن ها، منابع اصلی بی عدالتی در سیستم فعلی هستند. این اصلاحات رادیکال اگر اجرایی شوند، ساختار انتقال ثروت در آلمان را دگرگون خواهند کرد.
اولین هدف، لغو سیستم فعلی معافیت های مالیاتی مربوط به هدایا (Schenkung) است. در حال حاضر، افراد می توانند هر ده سال یک بار، مبالغ قابل توجهی را به عنوان هدیه و بدون پرداخت مالیات به اعضای خانواده منتقل کنند. SPD قصد دارد این سیستم دوره ای را حذف کرده و آن را با یک «معافیت کلی مادام العمر» جایگزین کند. این بدان معناست که دیگر نمی توان با برنامه ریزی بلندمدت، ثروت های عظیم را تکه تکه و بدون مالیات منتقل کرد.
دومین هدف اصلاحات، تغییر اساسی در نحوه محاسبه مالیات هنگام به ارث رسیدن کسب و کارها و شرکت ها است. بر اساس برآوردهای کارشناسان حزب SPD، اجرای دقیق این دو بند می تواند میلیاردها یورو درآمد اضافی برای دولت به همراه داشته باشد که در شرایط فعلی اقتصادی آلمان بسیار حیاتی است. برای درک بهتر وضعیت اقتصادی، پیشنهاد می کنیم گزارش اقتصاد آلمان از کما خارج شد را مطالعه کنید تا با زمینه های اقتصادی این تصمیمات بیشتر آشنا شوید.
پایان دوران هدایای معاف از مالیات؛ تغییر قانون ۱۰ ساله
در حال حاضر، قانون مالیات آلمان دارای یک «حفره قانونی» بزرگ است که به افراد اجازه می دهد هر ۱۰ سال یک بار، هدایایی معاف از مالیات به اعضای خانواده خود بدهند. این قانون عملاً به خانواده های بسیار ثروتمند اجازه می دهد تا با برنامه ریزی دقیق، مبالغ هنگفت و دارایی های عظیم را در طول زمان به نسل بعد منتقل کنند، بدون اینکه حتی یک یورو مالیات بپردازند.
میزان معافیت فعلی به رابطه فرد با دریافت کننده بستگی دارد. برای مثال:
- هر فرزند می تواند تا مبلغ ۴۰۰,۰۰۰ یورو از هر یک از والدین خود (مجموعاً ۸۰۰,۰۰۰ یورو برای دو والدین) هر ۱۰ سال یک بار بدون مالیات دریافت کند.
- همسران می توانند تا ۵۰۰,۰۰۰ یورو را هر ۱۰ سال یک بار بدون مالیات دریافت کنند.
تحت قوانین کنونی، افرادی که دارای دارایی های قابل توجه و مشاوران مالیاتی زبده هستند (برای اطلاعات بیشتر درباره هزینه مشاوران مالیاتی می توانید به مقاله ۵ ابزار ضروری برای زندگی در آلمان مراجعه کنید)، اغلب مالیات بسیار کمتری نسبت به کسانی می پردازند که مبالغ کمتری دریافت می کنند اما برای آن برنامه ریزی نکرده اند. SPD این وضعیت را ناعادلانه می داند و پیشنهاد داده است که معافیت «هدایای دوره ای» حذف شود.
جایگزینی با «معافیت مادام العمر»
پیشنهاد حزب سوسیال دموکرات این است که به جای معافیت های ۱۰ ساله، یک «معافیت مادام العمر» واحد و بسیار بالاتر در نظر گرفته شود. طبق این طرح، هر فرد در طول کل زندگی خود می تواند تا سقف یک میلیون یورو ارث یا هدیه دریافت کند بدون اینکه مشمول مالیات شود. این مبلغ شامل:
- ۹۰۰,۰۰۰ یورو برای دریافت از اعضای خانواده.
- ۱۰۰,۰۰۰ یورو برای دریافت از افراد خارج از خانواده نزدیک.
نکته مثبت این طرح برای طبقه متوسط این است که خانه های مسکونی که توسط خود مالک استفاده می شوند (Owner-occupied homes)، قرار است از این مقررات مستثنی باشند. با معرفی این سقف واحد و حذف راه های فرار، SPD می گوید قصد دارد سیستمی ساده تر و عادلانه تر ایجاد کند که از فرار مالیاتی جلوگیری کرده و اطمینان حاصل کند که ثروت های بزرگ به طور منصفانه تری مشمول مالیات می شوند.
مالیات بر کسب و کارها؛ نقطه جوش اختلافات سیاسی
بخش دوم و بسیار جنجالی تر طرح SPD، اصلاح نحوه اعمال مالیات بر ارث کسب و کارها است. در حال حاضر، وارثان شرکت های بزرگ می توانند در صورت ادامه اداره کسب و کار و رعایت شرایط خاصی مانند حفظ سطح اشتغال، تا حد زیادی از پرداخت مالیات بر ارث اجتناب کنند. این قانون برای کسب و کارهایی با ارزش تا ۲۶ میلیون یورو اعمال می شود.
علاوه بر این، معافیت های متعددی برای دارایی های تجاری بالای ۲۶ میلیون یورو نیز وجود دارد که به برخی از ثروتمندترین خانواده های آلمان اجازه داده است تا با پرداخت مالیات ناچیز یا حتی صفر، امپراتوری های تجاری عظیم را به نسل بعد منتقل کنند. این موضوع همواره مورد انتقاد احزاب چپ گرا بوده است.
به زبان ساده، SPD می خواهد این معافیت های ویژه را حذف کند و یک معافیت ثابت ۵ میلیون یورویی برای شرکت ها معرفی نماید. طبق این طرح، هر ارزشی بالاتر از ۵ میلیون یورو مشمول مالیات خواهد شد. هدف از این کار، جلوگیری از انتقال بدون مالیات ثروت های افسانه ای است. این موضوع به ویژه در بحث های سیاسی داغ است، چرا که می تواند بر آینده شرکت های بزرگ و کوچک تاثیر بگذارد. برای دیدن تاثیرات تصمیمات سیاسی بر جامعه، نگاهی به مطلب جنجال سیاسی در آلمان و طرح های CSU بیندازید.
واکنش شدید مخالفان و صاحبان صنایع
اگرچه توافق گسترده ای در طیف های سیاسی وجود دارد که سیستم مالیات بر ارث آلمان نیاز به اصلاح دارد (زیرا معافیت های فعلی در سال ۲۰۰۹ و زمانی که قیمت املاک بسیار پایین تر بود تعیین شده اند)، اما پیشنهاد خاص SPD با مخالفت های شدیدی روبرو شده است. با افزایش سرسام آور ارزش املاک در سال های اخیر، افراد بیشتری خود را در معرض مالیات بر ارث دیده اند، اما راه حل SPD از نظر بسیاری از کارشناسان اقتصادی خطرناک است.
ماتیاس میدلبرگ، معاون رهبر گروه پارلمانی اتحادیه مسیحی (CDU/CSU)، در گفتگو با خبرگزاری آلمان به شدت از این طرح انتقاد کرد و گفت: «مفهوم پیشنهادی SPD بار اضافی و سنگینی را به ویژه بر دوش کسب و کارهای کوچک و متوسط خانوادگی تحمیل خواهد کرد.»
انجمن های تجاری و اتحادیه های کارفرمایی نیز این نگرانی را تکرار کرده اند. آن ها هشدار می دهند که این طرح ها در زمانی که شرایط اقتصادی آلمان به دلیل رکود اخیر چالش برانگیز است، سیگنال اشتباهی ارسال می کند. رایج ترین نگرانی مطرح شده این است که بدهی های مالیاتی سنگین ممکن است وارثان را مجبور کند برای پرداخت مالیات، کسب و کار خانوادگی را بفروشند یا بخش هایی از آن را تعطیل کنند که این امر به نوبه خود سرمایه گذاری بلندمدت و امنیت شغلی کارکنان را به خطر می اندازد.
دفاع SPD: حمایت از اکثریت جامعه
در مقابل این انتقادات، حزب SPD استدلال می کند که مخالفان، اقدامات حمایتی تعبیه شده در پیشنهاد آن ها را نادیده می گیرند. ویبکه اسدار، نایب رئیس گروه پارلمانی SPD، در پاسخ به انتقادات گفت: «بر اساس مفهوم ما، اکثریت قریب به اتفاق کسب و کارهای خانوادگی حتی یک سنت مالیات بر ارث پرداخت نخواهند کرد.»
SPD تاکید می کند که طرح آن ها شامل امکان پرداخت اقساطی مالیات در یک دوره ۲۰ ساله است تا فشار نقدینگی بر وارثان کاهش یابد. همچنین، آمارهای بانک توسعه دولتی KfW نشان می دهد که میانگین قیمت فروش هدف برای یک شرکت متوسط در آلمان کمتر از ۵۰۰,۰۰۰ یورو است که بسیار پایین تر از آستانه معافیت ۵ میلیون یورویی پیشنهادی SPD می باشد. بنابراین، کسب و کارهای کوچک و متوسط واقعی (Mittelstand) عملاً از این مالیات در امان خواهند بود.
آیا این طرح تبدیل به قانون می شود؟
سوال اصلی برای بسیاری از ساکنان آلمان این است که چقدر احتمال دارد این پیشنهادات اجرایی شوند؟ با توجه به ساختار دولت ائتلافی و قدرت احزاب مخالف، به نظر می رسد که طرح SPD شانس کمی برای تبدیل شدن به قانون بدون تغییرات اساسی داشته باشد. به ویژه بخش مربوط به ارث بری کسب و کارها، با مقاومت شدید لابی های قدرتمند صنعتی و احزاب محافظه کار روبرو خواهد شد.
با این حال، بحث اصلاح مالیات بر ارث اکنون روی میز است. قیمت املاک افزایش یافته و سیستم فعلی پاسخگوی نیازهای عدالت اجتماعی نیست. بنابراین، حتی اگر طرح فعلی رای نیاورد، نوعی از اصلاحات در قوانین مالیات بر ارث در آینده نزدیک اجتناب ناپذیر به نظر می رسد. برای کسانی که قصد خرید ملک یا سرمایه گذاری در آلمان را دارند، پیگیری این اخبار حیاتی است.
تاثیر عملی بر مهاجران و ایرانیان ساکن آلمان
برای اکثریت قریب به اتفاق مهاجران و ایرانیان ساکن آلمان، طرح SPD در عمل ممکن است به نفع آن ها باشد یا حداقل تاثیری نداشته باشد. میانگین ارث در آلمان کمتر از ۱۰۰,۰۰۰ یورو است و بیش از نیمی از ارث ها کمتر از ۳۳,۰۰۰ یورو ارزش دارند. با سقف معافیت پیشنهادی یک میلیون یورویی، اکثر افراد عادی از پرداخت مالیات معاف خواهند ماند.
با این حال، اگر شما دارای املاک در ایران هستید یا والدین متمولی دارید، باید توجه داشته باشید که اقامت مالیاتی در آلمان به معنای مشمولیت جهانی است. اگر طرح معافیت مادام العمر تصویب شود، شما باید کل دریافتی های خود در طول زندگی (چه از ایران و چه از آلمان) را محاسبه کنید. اگر مجموع این دارایی ها از یک میلیون یورو فراتر رود، مازاد آن مشمول مالیات سنگین آلمان خواهد شد.
در نهایت، اگر نگران وضعیت دارایی ها و آینده مالی خود در آلمان هستید، مشورت با یک مشاور مالیاتی (Steuerberater) بسیار توصیه می شود. همچنین آگاهی از قوانین جدید مانند اصلاحات بیمه بیکاری و سایر قوانین اجتماعی می تواند به شما در برنامه ریزی بهتر برای زندگی در آلمان کمک کند. آلمان در حال گذار از یک دوره اقتصادی و قانونی است و آگاهی، کلید موفقیت شماست.
برای دریافت آخرین اخبار روزانه آلمان و تحلیل های دقیق، پیشنهاد می کنیم صفحه اخبار روزانه آلمان را دنبال کنید تا از هیچ تغییری بی خبر نمانید.
