اکثریت آلمانی ها معتقدند میزان مهاجرت به کشور بیش از حد شده است

نگرش عمومی مردم آلمان نسبت به مهاجرت در سال های اخیر به طور محسوسی سخت گیرانه تر شده است. با این حال، نظرسنجی های جدید نشان می دهد که بسیاری از شهروندان این کشور همچنان حاضرند برای جلوگیری از کمبود نیروی کار—به ویژه در بخش سلامت—مهاجرت بیشتری را بپذیرند.

اکثریت آلمانی ها معتقدند میزان مهاجرت به کشور بیش از حد شده است

بر اساس یک نظرسنجی تازه از مؤسسه YouGov، بخش قابل توجهی از مردم آلمان معتقدند که هم مهاجرت غیرقانونی و هم مهاجرت قانونی در دهه گذشته بیش از حد بوده است؛ دیدگاهی که نشان می دهد «فرهنگ خوش آمدگویی» (Willkommenskultur) معروف آلمان، دست کم در ذهن بسیاری از شهروندان، رو به فرسایش رفته است.

تغییر نگرش آلمانی ها نسبت به مهاجرت

طبق نتایج این نظرسنجی، حدود چهار نفر از هر پنج آلمانی بر این باورند که میزان مهاجرت غیرقانونی به آلمان در ده سال گذشته «بیش از حد» یا «خیلی بیش از حد» بوده است. تنها درصد بسیار کمی از پاسخ دهندگان گفته اند که سطح مهاجرت غیرقانونی را «مناسب» یا «کم» می دانند.

این تغییر نگرش در شرایطی رخ می دهد که حدود یک دهه از آنچه در اروپا به عنوان «بحران مهاجرتی» شناخته می شود می گذرد؛ دوره ای که طی آن، حدود ۱.۳ میلیون نفر که عمدتاً از خاورمیانه و شمال آفریقا آواره شده بودند، به اروپا و به ویژه آلمان پناه آوردند.

نتایج نظرسنجی نشان می دهد که خوش بینی و روحیه همدلی آن سال ها، امروز جای خود را به نوعی خستگی اجتماعی داده است.

آمارها چه می گویند؟

بر اساس آخرین نظرسنجی ماهانه سیاسی YouGov در اروپا:

۸۱ درصد از شهروندان آلمانی گفته اند که میزان مهاجرت غیرقانونی در ده سال گذشته «خیلی زیاد» یا «زیاد» بوده است.
تنها ۵ درصد این میزان را «درست و متعادل» دانسته اند.
حدود ۳ درصد معتقدند که مهاجرت غیرقانونی «کم» یا «خیلی کم» بوده است.
باقی افراد گفته اند که نظر مشخصی ندارند.

در مورد مهاجرت قانونی نیز:

۵۷ درصد از پاسخ دهندگان گفته اند تعداد مهاجران قانونی بیش از حد بوده است.
۲۴ درصد آن را در سطح مناسب ارزیابی کرده اند.
۸ درصد گفته اند که مهاجرت قانونی کمتر از حد لازم بوده است.

اثرات مهاجرت از نگاه افکار عمومی

وقتی از شرکت کنندگان درباره تأثیر مهاجرت غیرقانونی پرسیده شد:

حدود سه چهارم گفتند که این نوع مهاجرت در مجموع برای آلمان «مضر» بوده است.
۱۶ درصد همزمان جنبه های مثبت و منفی را دیده اند.
تنها ۳ درصد معتقد بوده اند که تأثیرات آن عمدتاً مثبت بوده است.

در مورد مهاجرت قانونی:

۳۸ درصد آن را برای کشور زیان بار دانسته اند.
۳۱ درصد گفته اند که مزایا و معایب آن تقریباً برابر است.
۲۴ درصد مهاجرت قانونی را مثبت ارزیابی کرده اند.

تناقض مهم: مخالفت با مهاجرت، اما نیاز به نیروی کار

با وجود این نگاه انتقادی، یک نکته مهم در نتایج نظرسنجی دیده می شود:
وقتی موضوع به کمبود نیروی کار متخصص می رسد، نگرش بسیاری از آلمانی ها تغییر می کند.

برای مثال:

۶۱ درصد از پاسخ دهندگان گفته اند که حاضرند برای تأمین نیروی انسانی در بخش سلامت (پرستاران و کارکنان پزشکی)، مهاجرت بیشتری را بپذیرند.
تنها ۱۷ درصد گفته اند که ترجیح می دهند مهاجرت کاهش یابد، حتی اگر این موضوع به کمبود نیروی درمانی منجر شود.

این یافته نشان می دهد که برخورد مردم با مهاجرت، صرفاً احساسی یا ایدئولوژیک نیست، بلکه در مواجهه با پیامدهای عملی—مثل کاهش خدمات درمانی—واقع گرایانه تر می شود.

مهاجرت قانونی و غیرقانونی؛ تفاوت در تعریف

در این نظرسنجی:

مهاجرت غیرقانونی به افرادی اشاره دارد که بدون مجوز وارد آلمان شده اند؛ بسیاری از آن ها بعدها درخواست پناهندگی داده اند.
مهاجرت قانونی شامل افرادی است که با مجوز رسمی برای تحصیل، کار، پیوستن به خانواده یا اهداف دیگر وارد کشور شده اند.

آمار دقیق مهاجرت غیرقانونی مشخص نیست، اما داده های رسمی اداره آمار آلمان نشان می دهد که از سال ۲۰۱۵ تاکنون حدود ۶.۵ میلیون مهاجر وارد آلمان شده اند؛ رقمی که هم مهاجران قانونی و هم غیرقانونی را شامل می شود.
همچنین، اداره فدرال مهاجرت و پناهندگان آلمان از ثبت حدود ۲.۸ میلیون درخواست اولیه پناهندگی در این بازه زمانی خبر داده است.

مهاجرت؛ موضوعی همواره جنجالی در سیاست آلمان

مهاجرت سال هاست که یکی از بحث برانگیزترین موضوعات در سیاست آلمان محسوب می شود. در سال ۲۰۱۵، صدراعظم وقت، آنگلا مرکل، با جمله معروف «Wir schaffen das» (ما از پسش برمی آییم) از پذیرش گسترده پناهجویان حمایت کرد.

اما ده سال بعد، آن فضای خوش بینانه تا حد زیادی رنگ باخته است.
به گفته یکی از تحلیل گران YouGov، امروز «خستگی گسترده ای نسبت به مهاجرت» در جامعه آلمان دیده می شود و به ویژه پذیرش مهاجرت نامنظم کاهش یافته است.

در همین حال، احزاب راست افراطی مانند آلترناتیو برای آلمان (AfD)، مهاجرت را عامل اصلی بسیاری از مشکلات کشور معرفی می کنند. در واکنش، حتی احزاب میانه رو نیز مواضع سخت گیرانه تری در قبال مهاجرت اتخاذ کرده اند.

نقش رسانه ها و مسئله امنیت

برخی منتقدان مهاجرت، افزایش جرم و جنایت را به مهاجران نسبت می دهند. اگرچه آلمان در سال های اخیر شاهد چند حمله توسط مهاجران بوده است، اما تحقیقات نشان می دهد که رسانه های آلمانی معمولاً جرائم مهاجران را پررنگ تر از موارد مشابه توسط شهروندان بومی پوشش می دهند؛ مسئله ای که می تواند به تشدید احساسات منفی دامن بزند.

در مقابل، شواهدی هم وجود دارد که نشان می دهد آلمان در زمینه ادغام مهاجران پیشرفت های قابل توجهی داشته و در بسیاری از بخش ها، از نیروی کار مهاجر سود برده است.

جمع بندی

نتایج این نظرسنجی تصویری پیچیده و چندلایه از نگاه آلمانی ها به مهاجرت ارائه می دهد. از یک سو، اکثریت مردم معتقدند که میزان مهاجرت—به ویژه مهاجرت غیرقانونی—بیش از حد بوده است. از سوی دیگر، همین جامعه زمانی که با پیامدهای عملی کاهش مهاجرت، مانند کمبود پرستار و پزشک، روبه رو می شود، آمادگی بیشتری برای پذیرش مهاجران نشان می دهد.

به نظر می رسد آینده سیاست مهاجرت در آلمان، نه بر اساس احساسات مطلق، بلکه بر پایه توازن میان فشارهای اجتماعی، نیازهای اقتصادی و واقعیت های جمعیتی شکل خواهد گرفت.