در حالی که بحث بر سر سیاست های مهاجرتی در آلمان روز به روز داغ تر می شود، حزب سوسیال مسیحی (CSU) با ارائه طرح های جدید و سخت گیرانه، موجی از واکنش ها را در فضای سیاسی برلین و مونیخ برانگیخته است. مارکوس سودر، نخست وزیر بایرن و رهبر این حزب محافظه کار، که همواره به اتخاذ مواضع تند و تیز شهرت دارد، این بار با طرحی تحت عنوان «حمله بزرگ اخراج» به میدان آمده است. این طرح که هدف آن تشدید قوانین پناهندگی و افزایش سرعت اخراج مهاجران غیرقانونی است، از سوی بسیاری از منتقدان و احزاب اپوزیسیون به عنوان یک حرکت تبلیغاتی و فاقد راهکارهای عملی توصیف شده است.
به عنوان یکی از اعضای کلیدی دولت ائتلافی فدرال، در کنار حزب دموکرات مسیحی (CDU) و حزب سوسیال دموکرات (SPD)، سخنان و تصمیمات حزب CSU وزن سیاسی قابل توجهی دارد. اما کلارا بونگر، قانونگذار حزب چپ (Die Linke) در بوندستاگ، به شدت به این پیشنهادات تاخته و آن ها را نه تنها بی فایده، بلکه خطرناک توصیف کرده است. بونگر معتقد است که این سیاست ها به جای حل مشکلات واقعی جامعه، تنها به قطبی سازی بیشتر و تقویت احزاب راست افراطی منجر خواهد شد. این درگیری لفظی در شرایطی رخ می دهد که آلمان با چالش های متعددی از جمله کمبود نیروی کار و نوسانات اقتصادی روبرو است.
در سند قطعنامه سالانه CSU که اخیراً تصویب شده، اهداف جاه طلبانه ای برای سال پیش رو ترسیم شده است. این سند خواستار افزایش پروازهای اخراج، ایجاد مراکز اخراج در فرودگاه ها و سخت گیری بیشتر در مرزها است. با این حال، کارشناسان اقتصادی و حقوقی هشدار می دهند که چنین اقداماتی ممکن است هزینه های سنگینی برای اقتصاد آلمان داشته باشد و حتی با قوانین اتحادیه اروپا در تضاد باشد. در این مقاله تحلیلی از go2de.com، به بررسی دقیق ابعاد این طرح، انتقادات وارد شده و تاثیرات احتمالی آن بر جامعه مهاجران در آلمان می پردازیم.
طرح «حمله بزرگ اخراج» چیست و چه جزئیاتی دارد؟
حزب CSU در قطعنامه اخیر خود، لیستی از اقدامات سخت گیرانه را پیشنهاد کرده است که آن را راهی برای «بهتر کار کردن کشور» و «حفاظت از دموکراسی» می نامد. این پیشنهادات که با ادبیاتی تند بیان شده اند، شامل موارد متعددی هستند که مستقیماً وضعیت پناهجویان و حتی مهاجران کاری را تحت تاثیر قرار می دهند. یکی از جنجالی ترین بخش های این طرح، برقراری پروازهای برنامه ریزی شده برای اخراج پناهجویان رد شده به کشورهایی مانند سوریه و افغانستان است؛ موضوعی که از نظر حقوق بشر و امنیت بین المللی بسیار چالش برانگیز است.
علاوه بر این، CSU خواستار ایجاد «مراکز خروج» در سراسر کشور و تاسیس یک «ترمینال اخراج» اختصاصی در فرودگاه مونیخ است. این ایده یادآور طرح های قبلی برای تسریع روند اخراج است که همواره با انتقادات شدید سازمان های حقوق بشری مواجه بوده است. همچنین، این حزب پیشنهاد داده است که وضعیت حفاظتی پناهندگانی که به کشور مبدا خود سفر می کنند، بلافاصله لغو شود. این موضوع به ویژه برای پناهندگانی که ممکن است برای دیدارهای اضطراری خانوادگی مجبور به سفر شوند، نگران کننده است.
بخش دیگری از این طرح، موضع سخت گیرانه تری را نسبت به مردان اوکراینی که توانایی خدمت سربازی دارند، اتخاذ می کند. CSU همچنین خواهان اقدامات شدیدتر علیه آنچه «مهاجرت فقر» می نامد، شده است. این شامل افزایش موانع برای دسترسی به خدمات رفاهی و سخت تر کردن تعریف «کارگر» در دستورالعمل جابجایی آزاد اتحادیه اروپا است. نکته جالب توجه دیگر، الزام پناهجویان دارای دارایی به پرداخت هزینه های اقامت خود در آلمان است، موضوعی که یادآور سیاست های بحث برانگیز برخی کشورهای دیگر اروپایی است.
واکنش تند اپوزیسیون: «پروپاگاندای شفاف» بدون راه حل واقعی
کلارا بونگر، نماینده حزب چپ در پارلمان آلمان، یکی از صریح ترین منتقدان این طرح است. او در گفتگو با رسانه ها تاکید کرد که بسیاری از آنچه CSU اکنون درخواست می کند، سیاست های جدیدی نیستند، بلکه گسترش اقدامات موجود هستند که پیش از این ناکارآمدی و غیرانسانی بودن آن ها اثبات شده است. بونگر با اشاره به «مراکز لنگر» (Anchor Centers) که در زمان وزارت کشور هورست زیهوفر در بایرن ایجاد شد، گفت: «این ها اردوگاه های جمعی غیرانسانی هستند که عملاً برای آزار و اذیت پناهندگان و تحت فشار قرار دادن آن ها برای بازگشت داوطلبانه طراحی شده اند.»
بونگر معتقد است که دولت فدرال دچار وسواس اخراج شده است و وزیر کشور فعلی که خود یک سیاستمدار از حزب CSU است، در این مسیر حرکت می کند. او استدلال می کند که چنین اقداماتی خطر دوپاره کردن جامعه آلمان را به همراه دارد. به گفته او: «وقتی پناهندگان در اردوگاه ها حبس می شوند، از بقیه مردم جدا می شوند. آن ها به عنوان متجاوزانی به نظر می رسند که ظاهراً بخشی از جامعه نیستند، و این دقیقاً همان چیزی است که احزاب راست گرا می خواهند مردم باور کنند.»
منتقدان بر این باورند که تمرکز بر سیاست های اخراج، نوعی فرار رو به جلو برای پوشش دادن ناکارآمدی ها در سایر بخش هاست. با توجه به اینکه اقتصاد آلمان به تازگی از کما خارج شده و نیازمند ثبات و نیروی کار است، ایجاد تنش های اجتماعی می تواند روند بهبود اقتصادی را کند کند. بونگر تاکید می کند که حزب محافظه کار «هیچ راه حلی برای مشکلات واقعی مردم» ندارد و به همین دلیل مهاجرت را به عنوان یک تهدید جلوه می دهد.
نظر کارشناسان اقتصادی و حقوقی: یک اشتباه بزرگ
فراتر از مخالفت های سیاسی، کارشناسان برجسته اقتصادی و حقوقی نیز نسبت به عملی بودن و قانونی بودن پیشنهادات CSU ابراز تردید کرده اند. مارسل فراتزشر، رئیس موسسه تحقیقات اقتصادی آلمان (DIW)، برنامه های CSU را «یک اشتباه جدی با هزینه های اقتصادی عظیم» توصیف کرده است. در شرایطی که آلمان با کمبود شدید نیروی کار ماهر مواجه است و شرکت ها برای جذب استعدادها رقابت می کنند، ایجاد چهره ای مهاجرستیز از آلمان می تواند به ضرر اقتصاد ملی تمام شود. این در حالی است که رویدادهایی مانند فرصت های طلایی استخدام در برلین نشان دهنده نیاز مبرم بازار کار به نیروهای جدید است.
از منظر حقوقی نیز، دانیل تیم، پژوهشگر مهاجرت، در گفتگو با شبکه ZDF اشاره کرد که ایجاد «مراکز بازگشت» در خارج از اتحادیه اروپا با چالش های لجستیکی و حقوقی حل نشده ای روبرو است. ایده اخراج به کشورهایی مانند سوریه و افغانستان نیز با توجه به وضعیت حقوق بشر در این کشورها، می تواند آلمان را در مجامع بین المللی و دادگاه های حقوق بشر با محکومیت مواجه کند. علاوه بر این، ادعاهای CSU مبنی بر «کلاهبرداری گسترده در تامین اجتماعی» توسط باندهای خارجی، بدون ارائه شواهد مستند مطرح شده است که به گفته منتقدان، تنها با هدف تحریک افکار عمومی صورت می گیرد.
آمار واقعی چه می گوید؟ کاهش شدید درخواست های پناهندگی
در حالی که لفاظی های سیاسی بر بحران مهاجرت تمرکز دارد، آمارهای رسمی وزارت کشور آلمان تصویر متفاوتی را نشان می دهد. تعداد ورودهای غیرمجاز به آلمان در حال حاضر در یک مسیر نزولی شدید قرار دارد. درخواست های پناهندگی در سال گذشته به نصف کاهش یافته است و درخواست های اولیه در سال 2025 به حدود 113 هزار مورد رسیده است. این کاهش چشمگیر نشان می دهد که بحران مورد ادعای محافظه کاران، دست کم در آمار و ارقام، فروکش کرده است.
با توجه به این آمار، برخی از سیاستمداران، حتی در داخل حزب خواهرخوانده یعنی CDU، متعجب هستند که چرا رهبران بایرن همچنان بر دستور کار متمرکز بر اخراج اصرار دارند. دنیس رادتکه، نماینده پارلمان از حزب CDU، در گفتگو با روزنامه زوددویچه سایتونگ ابراز تعجب کرد که چرا «دو ماه قبل از انتخابات ایالتی بسیار مهم، موضوع شماره یک حزب راست افراطی AfD دوباره توسط محافظه کاران بزرگ نمایی می شود.» این رویکرد می تواند به جای جذب رای دهندگان، آن ها را به سمت احزاب رادیکال تر سوق دهد.
برای کسانی که در آلمان زندگی می کنند، درک این دینامیک های سیاسی بسیار مهم است. دانستن اینکه چه بحث هایی در جریان است، می تواند به مهاجران کمک کند تا بهتر خود را برای آینده آماده کنند. برای مثال، آگاهی از ابزارهای ضروری زندگی در آلمان و مسائل حقوقی می تواند در این دوران پرنوسان مفید باشد.
تنش در دولت ائتلافی و تاثیر بر سیاست خارجی
مواضع سخت گیرانه CSU می تواند مشکلات بیشتری را برای دولت ائتلافی آلمان ایجاد کند. ماتیاس میرش، رهبر پارلمانی سوسیال دموکرات ها (SPD)، اخیراً اعلام کرد که «هر کسی که شغلی دارد یا در حال آموزش است، باید حق ماندن داشته باشد.» این موضع کاملاً در تضاد با رویکرد اخراج محور CSU است. این اختلافات داخلی در حالی رخ می دهد که آلمان در صحنه بین المللی نیز با چالش هایی روبرو است. همانطور که در اخبار اخیر آمده، روابط آلمان و آمریکا نیز در وضعیت شکننده ای قرار دارد و بی ثباتی داخلی می تواند موضع برلین را در مذاکرات جهانی تضعیف کند.
کلارا بونگر هشدار می دهد که CSU با طرح این مسائل، سعی دارد توجه ها را از مسائل اصلی مانند ساعات کاری و حقوق کارگران منحرف کند. او اشاره می کند که یکی از خواسته های CSU در جلسات پشت درهای بسته، لغو حداکثر ساعات کاری روزانه است؛ موضوعی که مستقیماً بر کیفیت زندگی همه ساکنان آلمان، چه بومی و چه مهاجر، تاثیر می گذارد. بنابراین، مبارزه بر سر حقوق پناهندگان، در واقع بخشی از یک نبرد بزرگتر بر سر حقوق اجتماعی و کارگری در آلمان است.
در نهایت، آنچه واضح است این است که با نزدیک شدن به انتخابات، بحث مهاجرت همچنان به عنوان ابزاری سیاسی مورد استفاده قرار خواهد گرفت. برای ایرانیان و فارسی زبانان ساکن آلمان، پیگیری دقیق این اخبار از منابع معتبر و آگاهی از حقوق خود، بیش از هر زمان دیگری حیاتی است. شما می توانید با دنبال کردن اخبار روزانه در بخش امروز در آلمان، از آخرین تحولات باخبر شوید.
آیا این سیاست ها اجرایی خواهند شد یا تنها مانورهای انتخاباتی هستند؟ زمان مشخص خواهد کرد، اما تاثیر روانی آن بر جامعه مهاجران انکارناپذیر است. تحلیلگران معتقدند که حتی اگر این طرح ها به طور کامل اجرا نشوند، ادبیات به کار رفته در آن ها می تواند به افزایش بیگانه هراسی در جامعه دامن بزند.
