مقدمه
دادستانی فدرال آلمان روز چهارشنبه از دستگیری یک زن آلمانی اوکراینی در برلین به اتهام جاسوسی برای روسیه و انتقال اطلاعات حساس نظامی خبر داد. این پرونده که پای دو مقام سابق ارتش آلمان را نیز به میان کشیده است، نگرانی ها را درباره نفوذ سرویس های اطلاعاتی مسکو در قلب نهادهای دفاعی اروپا افزایش داده است. تحقیقات نشان می دهد که ایلونای ۵۶ ساله اطلاعات حیاتی درباره پهپادها و کمک های نظامی به اوکراین را به افسران اطلاعاتی روسیه منتقل می کرده است.
جزئیات بازداشت و اتهامات سنگین
روز چهارشنبه، مقامات امنیتی آلمان در یک عملیات ضربتی در برلین، زنی را که با نام مستعار «ایلونا و» (Ilona W) معرفی شده است، بازداشت کردند. به گفته دادستان های فدرال، این زن متهم است که دست کم از نوامبر سال ۲۰۲۳ با سفارت روسیه در برلین در ارتباط بوده و به عنوان یک رابط اطلاعاتی عمل می کرده است. منزل مسکونی او و دو مظنون دیگر در ساعات اولیه صبح مورد یورش پلیس قرار گرفت و اسناد و مدارک بسیاری ضبط شد.
اتهام اصلی ایلونا جمع آوری و انتقال اطلاعات درباره کمک های نظامی آلمان به اوکراین است. دادستانی در بیانیه خود اعلام کرده است که این متهم «اطلاعات پس زمینه ای درباره شرکت کنندگان در رویدادهای سیاسی سطح بالا» را گردآوری کرده و همچنین داده های دقیقی درباره سایت های صنایع تسلیحاتی، آزمایش های پهپادی و برنامه های تحویل پهپاد به اوکراین را به روسیه منتقل کرده است.
این بازداشت در حالی صورت می گیرد که آلمان به عنوان یکی از بزرگترین حامیان نظامی اوکراین، همواره در کانون توجه سرویس های جاسوسی روسیه قرار داشته است. با این حال، آنچه این پرونده را متمایز و خطرناک تر می کند، شبکه انسانی است که ایلونا موفق به ایجاد آن شده بود.
نفوذ در ارتش؛ پای افسران سابق در میان است
شاید تکان دهنده ترین بخش این پرونده، همکاری شهروندان آلمانی با سابقه نظامی با این جاسوس ادعایی باشد. سخنگوی وزارت دفاع آلمان تایید کرده است که دو مقام سابق نظامی آلمان در این پرونده دخیل هستند و تحت بازجویی قرار دارند. یکی از آن ها افسر ستادی است که اخیراً بازنشسته شده و دیگری یک کارمند ارشد سابق دولتی است.
نکته نگران کننده این است که افسر بازنشسته مذکور، در زمانی که تحقیقات ضد جاسوسی آغاز شده بود، هنوز در ارتش آلمان مشغول به خدمت فعال بوده است. این موضوع نشان دهنده عمق نفوذ و آسیب پذیری ساختارهای امنیتی در برابر جذب نیرو توسط عوامل خارجی است. برای درک بهتر وضعیت نیروی انسانی در ارتش آلمان، پیشنهاد می کنیم مقاله بحران نیروی انسانی در ارتش آلمان را مطالعه کنید.
گفته می شود هر دو مظنون از تماس های گسترده خود در نیروهای مسلح آلمان (بوندس ور) استفاده کرده اند تا اطلاعات حساس را به دست آورده و در اختیار ایلونا قرار دهند. با این حال، تحقیقات همچنان در جریان است تا مشخص شود آیا این دو مقام نظامی می دانستند که اطلاعات نهایی به دست سرویس های اطلاعاتی روسیه می رسد یا اینکه ایلونا آن ها را فریب داده است.
پوشش فرهنگی برای اهداف جاسوسی
طبق گزارش مجله خبری اشپیگل، ایلونا یک تاجر ۵۶ ساله است که فعالیت های خود را تحت پوشش های موجه پنهان می کرده است. او در هیئت مدیره یک سازمان مستقر در برلین فعالیت داشته که هدف رسمی آن «تویج تفاهم بین المللی» بوده است. استفاده از سازمان های غیردولتی و نهادهای فرهنگی به عنوان پوششی برای فعالیت های جاسوسی، یکی از تاکتیک های کلاسیک سرویس های اطلاعاتی محسوب می شود.
گزارش ها حاکی از آن است که رابط ایلونا در سفارت روسیه، یک سرهنگ سرویس اطلاعات نظامی روسیه (GRU) بوده که تحت پوشش دیپلماتیک به عنوان وابسته نظامی در برلین فعالیت می کرده است. ایلونا نه تنها اطلاعات جمع آوری می کرد، بلکه به این افسر روسی کمک می کرد تا با هویت جعلی در رویدادهای سیاسی برلین شرکت کند و با افراد بانفوذ ارتباط بگیرد.
تکنولوژی پهپادی؛ هدف اصلی مسکو
یکی از تمرکزهای اصلی این شبکه جاسوسی، فناوری های پهپادی بوده است. کارمند ارشد سابق دولتی که در این پرونده متهم شده، تا سال ۲۰۱۸ مدیر «سرویس فنی ارتش آلمان» بوده است. وظیفه این بخش، ارزیابی فناوری های پهپادی برای اداره تدارکات ارتش بوده است. این فرد پس از بازنشستگی به عنوان مشاور فعالیت می کرده و همواره به داشتن ارتباطات نزدیک و منظم با ارتش افتخار می کرده است.
دسترسی روسیه به اطلاعات محرمانه درباره آزمایش های پهپادی آلمان و زمان بندی تحویل آن ها به اوکراین می تواند ضربه بزرگی به استراتژی های دفاعی اوکراین وارد کند. در جنگ های مدرن، اطلاعات مربوط به قابلیت های پهپادی ارزش استراتژیک بسیار بالایی دارد.
افزایش فعالیت های جاسوسی روسیه در آلمان
بازداشت ایلونا تنها یک نمونه از موج جدید فعالیت های مخرب روسیه در خاک اروپاست. از زمان تهاجم تمام عیار روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، مقامات آلمانی بارها نسبت به افزایش جاسوسی، خرابکاری سایبری و انتشار اطلاعات غلط هشدار داده اند. وضعیت امنیتی در آلمان به شدت حساس شده است و نهادهای امنیتی در حال پاکسازی عوامل نفوذی هستند.
مسکو همواره این اتهامات را رد کرده و غرب را به تلاش برای تخریب وجهه روسیه متهم می کند. با این حال، شواهد میدانی و دستگیری های متعدد در ماه های اخیر داستان متفاوتی را روایت می کند. به عنوان مثال، در همین روز چهارشنبه، پلیس آلمان دو مرد (یک روس و یک آلمانی) را به اتهام انتقال پول و تجهیزات به شبه نظامیان جدایی طلب طرفدار روسیه در شرق اوکراین بازداشت کرد.
این سطح از تهدیدات امنیتی باعث شده تا آلمان تدابیر حفاظتی خود را نه تنها در مراکز نظامی، بلکه در اماکن دیپلماتیک و حساس دیگر نیز افزایش دهد. در همین راستا، اخیراً گزارش هایی مبنی بر آماده باش امنیتی در آلمان و حفاظت از مراکز حساس منتشر شده است که نشان دهنده وضعیت هشدار در این کشور است.
آلمان؛ هاب لجستیکی و هدف استراتژیک
آلمان نه تنها یکی از بزرگترین تامین کنندگان تسلیحات برای اوکراین است، بلکه به عنوان هاب اصلی لجستیکی برای نیروهای ناتو در اروپا عمل می کند. این موقعیت جغرافیایی و سیاسی، آلمان را به هدفی جذاب برای سرویس های اطلاعاتی روسیه تبدیل کرده است. مقامات آلمانی بارها هشدار داده اند که ماموران روسی به صورت آنلاین افرادی را استخدام می کنند تا از سایت های صنعتی و نظامی کلیدی عکس برداری کنند یا اطلاعات جمع آوری نمایند.
با توجه به اینکه آلمان در حال افزایش بودجه دفاعی خود برای مقابله با تهدیدات احتمالی روسیه است، جاسوسی در حوزه صنایع دفاعی و خریدهای تسلیحاتی برای کرملین اولویت دارد. این تحولات در حالی رخ می دهد که فضای سیاسی آلمان نیز دستخوش تغییرات است و برخی چهره های سیاسی خواستار بازنگری در روابط با روسیه هستند. برای مطالعه بیشتر در این زمینه، مقاله زلزله سیاسی در برلین و درخواست مذاکره با پوتین می تواند دیدگاه جالبی به شما بدهد.
پیامدهای حقوقی و اجتماعی
پرونده ایلونا و همدستان نظامی اش اکنون در مراحل اولیه دادرسی قرار دارد. اگر اتهامات ثابت شود، متهمان با مجازات های سنگین حبس روبرو خواهند شد. اما فراتر از مجازات فردی، این پرونده ضربه ای به اعتماد عمومی نسبت به ساختارهای امنیتی آلمان وارد می کند. اینکه چگونه افراد بازنشسته یا حتی شاغل در ارتش می توانند به راحتی اطلاعات حساس را خارج کنند، سوالی است که وزارت دفاع آلمان باید به آن پاسخ دهد.
همچنین این رویداد می تواند بر زندگی جامعه روس زبانان و اوکراینی های ساکن آلمان تاثیر بگذارد و فضای بدبینی را تشدید کند. آلمان در حال حاضر میزبان جمعیت بزرگی از مهاجران اوکراینی است که از جنگ گریخته اند و حضور عوامل نفوذی در میان آن ها یا شهروندان دوتابعیتی، چالش های امنیتی پیچیده ای را ایجاد می کند.
نتیجه گیری
بازداشت ایلونا و افشای همکاری مقامات سابق نظامی با او، زنگ خطری جدی برای برلین است. این پرونده نشان می دهد که جنگ اوکراین تنها در جبهه های شرقی اروپا جریان ندارد، بلکه جنگی پنهان و اطلاعاتی در قلب پایتخت های اروپایی در جریان است. نفوذ تا رده های فنی و ارزیابی تسلیحات ارتش آلمان، نشان دهنده ضعف در پروتکل های حفاظتی و چک های امنیتی پرسنل است.
در ماه های آینده و با برگزاری دادگاه این متهمان، احتمالاً جزئیات بیشتری از عمق نفوذ روسیه در آلمان فاش خواهد شد. تا آن زمان، دولت آلمان تحت فشار فزاینده ای خواهد بود تا حفره های امنیتی خود را شناسایی و مسدود کند تا از تکرار چنین خیانت هایی جلوگیری نماید. امنیت ملی آلمان و اثربخشی کمک های این کشور به اوکراین، مستقیماً به توانایی برلین در مقابله با این شبکه های جاسوسی وابسته است.
برای آگاهی از آخرین تحولات خبری و امنیتی آلمان، می توانید گزارش روزانه ما را در امروز در آلمان دنبال کنید.
